ANS

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Vanaf heden zullen medewerkers van literair productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online laten weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand komen van Lisanne Boomkamp, programmamaker bij Wintertuin. Daarnaast is zij jurylid van de deze maand gehouden schrijfwedstrijdWrite Now!. Decamerone - Giovanni Boccaccio Vergeet Goede Tijden, Slechte Tijden en Jersey Shore en ga de Decamerone lezen. Dit Italiaanse werk verhaalt als een soap, maar dan verantwoord. Honderd verhalen over liefde, bedrog en verlangen waar Ludo Sanders nog een puntje aan kan zuigen. De setting: het is 1348, tien jongeren zijn tien dagen bij elkaar omdat zij de stad Florence zijn ontvlucht vanwege de pestepidemie. Om elkaar en zichzelf te vermaken vertelt ieder elke dag een verhaal. Over een monnik die buiten zijn boekje gaat, over een man die zijn vrouw betrapt op vreemdgaan met zijn beste vriend en wraak neemt, over een man die uit liefde zijn enige bezit offert... de verhalen zijn grappig, plat of juist aangrijpend. Laat je hierbij vooral niet weerhouden door het gegeven dat de bundel uit 1492 komt: de verhalen zijn tijdloos. Vervang de ridders, jonkvrouwen, gauwdieven en kooplieden door hedendaagse beroepen en je hebt gegarandeerd succes op feesten en partijen. MAEB is een magazine – Martijn Brugman 'Beste Matthijs, ik schrijf je deze brief om je te vertellen over het ongelooflijke verhaal van mijn opa. Hij is de geknipte persoon voor DWDD. Ik ben groot fan van de show en de weergaloze manier waarop jij het presenteert. Als je je bedenkt dat ik dit seizoen pas één uitzending gemist heb. Dat kwam omdat mijn vriend P. de Bie mijn schoenen met montagekit aan het parket van Rinus had vastgelijmd. (P. heeft een vreemd gevoel voor humor. Desondanks is hij mijn beste vriend.)' Neen, ik geef niet de inbox van Matthijs van Nieuwkerk als tip. Bovenstaand citaat is afkomstig uit de nieuwste editie van MAEB is een magazine. Dit is het magazine van Martijn Brugman. Hij is naast Arnhemmer schrijver van korte verhalen die hij via zijn eigen magazine gratis verspreid. In de laatste editie vraagt Freddie via brieven aan Matthijs of zijn opa, een dementerende oorlogsheld, zijn verhaal in DWDD mag doen. Hilarisch, aandoenlijk, maar vooral steengoed geschreven. Kaas – Willem Elsschot Ooit wilde ik een band oprichten die Kaas heette. Tot dat ik veertien was en in de bibliotheek van mijn middelbare school het boek met deze naam tegenkwam. Ik liet het in de kast staan: een verhaal uit 1933 over een kaashandelaar kon onmogelijk interessant zijn. Jaren later kwam ik het op een boekenmarkt tegen. Ik had inmiddels vernomen dat het één van de beste werken uit de Vlaamse literatuur was en besloot het te kopen. Een uitstekende beslissing. Kaas is een prachtige tragiek over een man die wil stijgen op de sociale ladder. Deze man heet Frans Laarmans, een kantoorklerk die zijn baan opzegt om zich op de kaashandel te richten. De manier waarop Elsschot schrijft is weergaloos: to the point, zonder enige opsmuk, sober zelfs maar buitengewoon humoristisch.

 

Uit de allesomvangende brei van literaire werken een exemplaar kiezen voor in je boekenkast, is geen kattenpis. Daarom plaatsen ANS en het literair tijdschrift Op Ruwe Planken dit jaar maandelijks aanraders voor leesvoer online. Aline Arts (20), student Algemene Cultuurwetenschappen en redacteur van Op Ruwe Planken, schrijft de literatuurtip van deze maand. Een schitterend gebrek (2003) – Arthur Japin Die leeslijst op de middelbare school was voor de gemiddelde scholier niet echt een pretje. Ook ik zag er niet echt naar uit om al die stoffige literatuur van schrijvers waar ik nog nooit van gehoord had – en anders nooit meer van wilde horen – in te moeten duiken. Gelukkig koos ik volkomen willekeurig dit boek voor mijn boekbespreking in de vijfde klas. Happy me. Een erg goed uitgewerkte roman met een vleugje historie, een snufje noodlottige liefde, af en toe wat filosofie en meer diepgang dan ik op het moment dat ik het las eigenlijk doorhad. Het boek doet je de fabels over Casanova van een andere kant leren kennen en ontdekken hoe het leven er onder de sluier van de oppervlakte uitziet. Hart van inkt (2005) – Cornelia Funke Soms moet je ook een jeugdroman weten te waarderen. Dat doe ik voor de volle 200 procent, in dit geval. Dit boek opent de wereld van de boeken voor je. Letterlijk. In dit eerste deel van een trilogie maak je kennis met Meggie en haar vader Mo, een boekbinder. Door hardop voor te lezen kan hij mensen een boek in- en uitlezen, zoals is gebeurd met Meggies moeder: zij zit vast in het boek Hart van inkt. De zoektocht naar hun moeder en vrouw leidt Meggie en Mo naar verrassende, droomachtige oorden in alle drie de delen. Laat je gaan en verdwijn in dit boek, word deel van de verhaalwereld, houd van de personages en geloof heel even dat onze wereld niet de enige is. En ga daarna vrolijk verder met de even dikke vervolgen Web van inkt en Nacht van inkt. Tip: negeer de verfilming ten alle tijde. Of lees het boek niet. De verwondering (1962) – Hugo Claus Claus moet je leren waarderen. Mijn versie van dit boek hangt na vijf intensieve collegeweken Tekstanalyse een beetje uit zijn voegen, de gedrukte letters zijn soms verfraaid - of verneukt - door pijlen, strepen en opmerkingen. Ik schrok ontzettend toen ik begon aan de eerste paar hoofdstukken: er is geen touw aan vast te knopen. Het verhaal gaat over de leraar De Rijckel, die in een psychiatrisch ziekenhuis zijn levensverhaal neerschrijft. Hierdoor krijgt het verhaal een onbetrouwbare verteller: er wordt een enorme rol bij de lezer neergelegd voor interpretatie, verwijzingen en begrip. Een uitdaging om te lezen, maar zeker de moeite waard.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Vanaf heden zullen medewerkers van literair productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online laten weten wat je echt niet mag missen. De tips van deze maand komen van Monique Warnier. Zij werkt als programmamaker bij de Wintertuin en hoopt de nieuwsgierigheid te wekken voor deze drie boeken, die echt de moeite waard zijn. 1. Jan van Mersbergen - Naar de overkant van de nacht Naar de overkant van de nacht speelt zich af tijdens carnaval; Vasteloavend in Venlo. Vorig jaar vierde ik voor het eerst sinds jaren carnaval, weliswaar in Maastricht en niet in Venlo, en ik heb daar enorm van genoten. Ik was vergeten hoe leuk carnaval was. Bijna een jaar later lees ik Naar de overkant van de nacht en tot mijn grote verbazing beschrijft dit precies wat er zo geweldig is aan carnaval. Het boek beschrijft hoe ik me toen voelde. Extatisch, dronken, verbroederd met iedereen en ook helemaal één met mezelf. Dat is knap, dat iemand uit Amsterdam de kern van carnaval weet te vangen. ‘Tijdens vastelaovend ben je niet verkleed als iemand anders, tijdens vastelaovend ben je eindelijk jezelf.’ Zo opent het boek. Naast een tocht door de carnavalsnacht in Venlo is dit ook nog een heel mooi verhaal over een man die zichzelf verloren heeft in de zorg voor zijn vriendin en haar kinderen en zichzelf in deze nacht hervindt. Dus lees dit boek, het is prachtig! 2. Frank Tashlin - De beer die geen beer was Toen ik de tekening van De beer die geen beer was in dit prentenboek voor het eerst zag, was ik op slag verliefd. Een wat sullig dier, met grote ogen en een dikke buik, die maar niet begrijpt wat mensen van hem willen. Hij wordt wakker uit zijn winterslaap, en er blijkt een fabriek over zijn grot te zijn gebouwd. Hij moet aan het werk. Ik bedacht er in mijn hoofd een zware, slome stem bij, die steeds aarzelender mompelt ‘maar ik ben een beer’, terwijl iedereen zegt: 'aan het werk! Jij bent geen beer, jij bent een rare man, met een bontjas aan, die een scheerbeurt nodig heeft.' Donderdag 29 december gaat in de Schouwburg Arnhem de voorstelling De beer die geen beer was in première met liedjes van en door Anneke van Giersbergen en Martijn Bosman. De beer heeft een engelachtige stem gekregen en is daardoor nog ontroerender geworden. Naar aanleiding van deze voorstelling (van collega’s Productiehuis Oost Nederland) heeft Wintertuin dit boek uit 1946 opnieuw uitgegeven. (vertaald door niemand minder dan Dennis Gaens, die de literatuurtip in november verzorgde). Kijk hier voor meer info. Je kunt dus kiezen, lezen of luisteren, maar ik zou allebei doen. 3. J.D. Salinger - Heft hoog de nokbalk timmerlieden Iedereen kent The catcher in the rye. En terecht. In dit wat minder bekende verhaal van Salinger komt alle kracht, ontroering en schoonheid van de The catcher in the rye terug, maar dan ineengeperst. Nog sterker. Geconcentreerd en puur. In een wonderschone stijl beschrijft Salinger een middag, volgend op een huwelijksvoltrekking die niet doorgaat omdat de bruidegom niet op komt dagen. Wij maken dit mee door de ogen van de jongere broer van deze bruidegom, Buddy Glass. Op een bloedhete middag in New York raakt deze jongen verzeild in taxi met een aantal bruiloftsgasten, waaronder de getuige van de bruid en een opvallend kleine, oude man met een onaangebroken Havana in de hand. De taxi komt vast te zitten in een parade, de onverdraaglijke hitte en de afkeurende verhalen over de no show van de bruidegom maken het de hoofdpersoon steeds moeilijker. Moet hij toegeven dat hij de broer is van Seymour, de bruidegom die niet kwam opdagen? Het is een subliem verteld verhaal, waarna je alleen maar meer wilt.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin laten maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Thijs Jacobs.1. Schrap me van Dimitri Antonissen Schrap me, het beste boek dat ik nooit gelezen heb. De basisgedachte is even simpel als doeltreffend: pak een krantenartikel en schrap woorden weg tot een gedicht overblijft. Dan tellen niet alleen de woorden, maar ontstaat er ook een visueel gedicht. Geen wonder dus dat er via de uitgeverij van de Wintertuin posters zijn verschenen van enkele van deze gedichten. Terugkomend op de openingszin: ik heb deze bundel nooit gelezen, omdat hij is uitverkocht. Zonde. Als je het echter niet erg vindt van een scherm te lezen is hij nog wel te bestellen in digitale vorm. 2. The Rough Guide to Reggae Een reis door de wondere wereld van de Jamaicaanse muziek. Een aanrader voor een ieder die nooit verder is gekomen dan die ene Bob. Verweven door het verhaal zijn delen van de Jamaicaanse geschiedenis, er wordt uit de doeken gedaan hoe economische en politieke factoren invloed hebben uitgeoefend op de evolutie van de muziek. Van mento via ska naar rocksteady en roots reggae, om uiteindelijk via de dub en dancehall bij de ragga uit te komen. Alles komt aan bod. Met bij elk hoofdstuk waardevolle albumtips. Natuurlijk is er ook aandacht voor die ene Bob, zo'n tien bladzijden van de 450. Dat lijkt me alleszins redelijk. Dit boek op je schoot, YouTube onder de vingertoppen en je bent klaar om je onder te dompelen in deze prachtige en veelzijdige muziek. 3. Ferdydurke van Witold Gombrowicz Tot slot een roman die ik een hele tijd geleden heb gelezen, maar die me is bijgebleven. Gombrowicz heeft zelf gezegd dat hoewel deze roman uitkwam voor het begrip door Sartre in het leven was geroepen, deze roman 'de blik van de ander' behandelt. De hoofdpersoon wordt behandeld als een kind en verandert daardoor in een kind. De mens uit zich via gedragingen en sociale conventies die scherp afgebakend zijn. Dat is de innerlijke mens niet, maar deze past zich hier wel aan aan. Er is dus een discrepantie tussen het innerlijk en uiterlijk en dat speelt de hoofdpersoon van deze roman parten. Klinkt heel zwaar allemaal en dat is het ook, maar Gombrowicz weet het ook luchtig te houden, grappig zelfs. Hij heeft het over 'smoelen, kontjes en kuiten', over neuzen die gaan leven en groteske grimassen in het klaslokaal. Een heerlijk absurde roman met substantie. Meer Literatuurtips van Wintertuin lezen? Kijk dan hier.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Vanaf heden zullen medewerkers van literair productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online laten weten wat je echt niet mag missen. De tips van deze maand komen van Kim van Kaam. Zij werkt als producent en programmamaker bij de Wintertuin. Daarnaast is zij programmeur bij Festival Mooie Woorden. Aan mij de eer. In deze editie van de Wintertuin boekentips heb ik mij laten inspireren door een groep tweede-generatieschrijvers. Dit zijn jonge auteurs die opgroeiden als kinderen van ouders die als baby-boomers vooral tijd hadden voor hun carrière. Hun kroost ontwikkelde zich tot eigenzinnig romanciers en dichters die hun achtergrond duidelijk mijlenver achter zich willen laten en liever schrijven over dingen die er echt toe doen. Frans Sanfisko - Dertigers aan de thee Als eerste tip ik Dertigers aan de thee van Frans Sanfisko. Eigenlijk gebeurt in deze roman bar weinig. Hoofdpersonage Hajo laat zijn levensplot graag afhangen van het toeval. Door een absurde reeks van toevallige voorvallen (een geboorte in de stadsbus, een terroristische aanslag op zijn vaders sigarenwinkel, en een allesverwoestende aardbeving in zijn woonplaats Krimpen a/d IJssel) bevindt Hajo’s leven zich echter plotseling en ongewild in een bizarre wereld van spaarzegelboekjes en gft-afval. Sanfisko is duidelijk geïnspireerd door het werk van Herman Brusselmans, en de toon in deze debuutroman doet niet voor die van Brusselmans onder. O.C.E. van der Horst - Fruitkoeken en schaamhaar Het schrijven van een boek begint bij O.C.E. van der Horst bij de titel. Over diens bundeling anekdotische stillevens Fruitkoeken en schaamhaar is verder niet veel te zeggen. De titel geeft al veel weg. Van der Horst is een nieuwkomer in het genre Zeer Korte Verhalen (zkv’s), maar bewijst meteen dat je maar weinig woorden nodig kan hebben om veel te zeggen. Bij vlagen hilarisch, maar vaker verstild van emotie en gewoonweg indrukwekkend. Berry Schaftbuijger - Café Parenclub (dos op zijn minst) Voor de bundel waargebeurde gedichten Café Parenclub (dos op zijn minst) dook Berry Schaftbuijger diep het circuit van parenclubs en swingers in. Het resulteerde in een poëtisch geheel van vurige rendez-vous, gepassioneerde tête-à-têtes, en wervelende uitwisselingen dat zijn weerga niet kent. Schaftbuijger schuwt het hem onbekende niet, en springt graag in de diepe gaten die de literaire taboes in de Nederlandse Letteren slaan. Geen zondagse kost, meer iets voor als je na een lange donderdagnacht bot vangen wéér alleen in je studentenkamer arriveert. Kim van Kaam - Zo kotst Joke ook Het is waarschijnlijk niet erg gangbaar om in een tiplijst je eigen roman op te nemen, maar ik doe het toch. Zo kotst Joke ook is de debuutroman van Kim van Kaam. Citaat van de achterflap: “Zij schreef een krankzinnig verslag over vriendjes en vakantie, schoonmakers en schoonouders, over overgeven en overleven. Confronterend en hartverwarmend tegelijkertijd. Misselijkmakend goed.”

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Ook dit jaar laten medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Esther Aerts. De stad der blinden - José Saramago Een automobilist die plotseling blind wordt terwijl hij voor een stoplicht staat. Dit is het begin van een reeks soortgelijke, onverklaarbare gebeurtenissen. In deze dystopische roman komt de ware aard van de mens naar boven die steeds dierlijker gedrag vertoont om te overleven. Nobelprijswinnaar Saramago slingert de lezer heen en weer tussen afschuw en fascinatie. Een klassieker die je zeker een keer gelezen moet hebben. Het verhaal van Bobbel die in een bakfiets woonde en rijk wilde worden - Joke van Leeuwen De titel van dit fantastische jeugdboek vertelt de essentie van het verhaal. Bobbel woont samen met haar ouders en vleermuis in een bakfiets en wil dolgraag rijk worden. De leuke details zorgen ervoor dat dit boek al jarenlang tot mijn favorieten behoort: zo is de moeder van Bobbel kunstenares, maar moet zij wegens geldgebrek op wc-papier tekenen. Ook maken de eenvoudige tekeningen met grappige onderschriften van Joke van Leeuwen het boek erg fijn om te lezen. Io e te (Jij en ik) - Niccolò Ammaniti Een bijzonder verhaal over puber Lorenzo die graag alleen is en genoeg heeft van alle mensen om zich heen. Als zijn klas op wintersportvakantie gaat, neemt hij een besluit. Dit grappige, maar ook ontroerende verhaal is zeker een aanrader als fijn vakantieboek. Io e te is onlangs te zien geweest als een van de publieksfavorieten op het Internationaal Filmfestival in Rotterdam en zal dan ook binnenkort in Nijmegen in de bioscoop te zien zijn. Meer literatuurtips vind je hier.

 

Uit de allesomvangende brei van literaire werken een exemplaar kiezen voor in je boekenkast, is geen kattenpis. Daarom plaatsen ANS en het literair tijdschrift Op Ruwe Planken dit jaar maandelijks aanraders voor leesvoer online. Alan Moss (24), promovendus Nederlands en redacteur van Op Ruwe Planken, schrijft de literatuurtip voor februari. J.D. Salinger - Nine Stories (1953) Salinger is natuurlijk vooral bekend om The Catcher in the Rye (1951), de roman over de rebelse tiener Holden Caulfield, die de wereld beschouwt in termen van oprecht en phony. Twee jaar later schreef Salinger Nine Stories, een verhalenbundel waarin hij een gedetailleerd, alledaags decor schetst met afwijkende en daarmee fascinerende hoofdpersonen. Zo gaat het in Teddy om een wonderkind met voorspellende gaven en in De Daumier-Smith's Blue Period om een jonge kunstenaar die een hechte vriendschap met Picasso veinst. Met name A Perfect Day for Bananafish is een aanrader. David Mitchell - Cloud Atlas (2004) In David Mitchells Cloud Atlas gaat het om zes levens met zes verhaallijnen en zes schrijfstijlen die voorzichtig met elkaar verweven zijn. Zo lezen we een negentiende-eeuws reisverslag naar Nieuw-Zeeland; de brieven van een ambitieuze jonge musicus die werkt voor een cynische componist; een detective over een journaliste en een kerncentrale waar het niet helemaal pluis is; en een interview met een ontsnapte kloon in een dystopische toekomst. Ook de film (met Tom Hanks en Hugo Weaving) is de moeite waard. Maartje Wortel e.a. - De Tien (2014) Uit de stal van het literaire tijdschrift Das Magazin verscheen vorig jaar de verhalenbundel De Tien, waarmee de redactie 'een definitieve selectie van de tien beste jonge Nederlandse en Vlaamse schrijvers van dit moment' presenteerde. Een mooie selectie met verhalen van onder andere Joost de Vries, Thomas Heerma van Voss, Philip Huff, Hanna Bervoets en Maartje Wortel. Ieder verhaal (over de re-enactment van veldslagen, liefde in een metalen camper op een weiland, een gehandicapte zoon) is daarnaast passend geïllustreerd.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Vanaf heden zullen medewerkers van literair productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online laten weten wat je echt niet mag missen. De tips van deze maand komen van Noortje Kessels. Zij werkt als programmamaker bij de Wintertuin. Daarnaast organiseert zij literaire leeskringen voor ouderen in verzorgingshuizen. Deze maand drie atypische ‘coming of age’-vertellingen. Atypisch omdat de hoofdpersonen aan het eind niet volwassen zijn geworden of in hun latere leven nog steeds worstelen met de voorschriften en verwachtingen die erbij horen. A Fraction of the Whole – Steve Toltz Het debuut van Australiër Steve Toltz (1972) werd door critici een moderne klassieker genoemd. Het haalde de shortlist van de Man Booker Prize 2008. Hoewel het geen commercieel succes werd, kan een debuut het niet veel beter doen. A Fraction of the Whole is een speelse vertelling van het chaotische en dramatische leven van een vader en zijn zoon. Het staat vol anekdotes en mijmeringen die haast belangrijker zijn dan het verhaal zelf. Het raamwerk van deze roman wordt gevormd door het ‘coming of age’-verhaal van zoon Jasper en de worsteling met zijn altijd ongevraagd Zeer Belangrijke Levenslessen gevende vader. Binnen dit kader plaatst Toltz het verhaal van vader Martin en de worstelingen in diens jeugd, in het bijzonder met zijn knappe en veelbelovende broer Terry. Het schrijnende verhaal van vader Martin laat zien dat het volwassen worden an sich niet het einde betekent van de worsteling met het leven. Martin blijft zoeken naar een Daad voor zijn Dood. De vloeiende en luchtige stijl van Toltz maken dat je jezelf totaal vergeet bij het lezen van deze mythische vertelling. Om het nooit te laten eindigen kun je langzamer gaan lezen, maar na 711 bladzijdes stopt het toch. Beginners – Raymond Carver In de verhalenbundel Beginners (2009) (oorspronkelijk gepubliceerd in 1981 onder de titel What We Talk About When We Talk About Love) kunnen de hoofdpersonen, voornamelijk mannelijke twintigers en dertigers, het volwassen leven niet aan. Hun vrouwen en eventuele kinderen laten hen in de steek, ze verliezen hun baan en ze vluchten in de drank. Raymond Carvers (1938-1988) stijl en thema’s doen sterk denken aan het werk van Charles Bukowski. Samen worden ze dan ook wel het ‘Dirty Realism Duo’ genoemd. Beiden schreven minimalistisch proza. De hoofdrollen gaven ze aan werkeloze alcoholverslaafden of personages die door het leven zijn verslagen. Of het überhaupt niet aankunnen. Later bleek dat de oorspronkelijke versie van Raymond Carvers verhalen wat minder minimalistisch was. Carvers overijverige redacteur Gordon Lish, tevens zijn vriend, was bij het redigeren van What We Talk About When We Talk About Love zijn boekje ver te buiten gegaan. Hij schrapte personages, gaf sommige verhalen een nieuw slot en kortte de teksten rigoureus in. Lange tijd was Lish’ ingrijpen niet meer dan een gerucht, totdat in diens archief het oorspronkelijke manuscript van Carver werd gevonden. In 2009 publiceerde Tess Gallagher, de weduwe van Carver, de beide versies van Carvers verhalen in één bundel, onder de titel Beginners. Superduif – Esther Gerritsen Esther Gerritsen (1972) schreef met haar vierde roman een on-Nederlands ‘coming of age’-verhaal, waarin de onzekere brugklasser Bonnie letterlijk worstelt met de werkelijkheid. ‘On-Nederlands’ omdat Bonnie leeft in een magische wereld waarin ze als rondvliegende superduif mensen redt van de dood. Personages in Nederlandse romans kunnen nooit vliegen, dus een overtuigende duif is een verademing. Dat Gerritsen geslaagd is in haar onderneming blijkt uit het feit dat Superduif genomineerd werd voor de Libris Literatuurprijs 2011. Een ander pluspunt: Superduif heeft een van de mooiste slotzinnen uit de Nederlandse literatuur.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Ook dit jaar laten medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Noor Schellens, programmamaker bij Wintertuin.Atonement – Ian McEwan Een paar jaar geleden zag ik een voorfilmpje van Atonement, de verfilming van de gelijknamige roman van Ian McEwan. Ik wilde de film zeker een keer zien, maar de trailer maakte me nieuwsgieriger naar het boek. In Atonement zet de getuigenis van de jonge Briony Tallis de levens van meerdere volwassenen volledig op z’n kop. Als Briony haar zus Cecilia en huisvriend Robbie bespiedt bij de fontein in hun tuin, neemt zij de gebeurtenissen op geheel eigen manier waar. Later die dag vindt er een misdaad plaats. Briony beschuldigt Robbie, met alle desastreuze gevolgen van dien. Aan het eind van haar leven overziet de bejaarde Briony haar fouten en doet boete in de vorm van de roman Atonement. De manier waarop McEwan één gebeurtenis vanuit verschillende waarnemende personages beschrijft is prachtig. Er is geen waarheid, de werkelijkheid hangt af van de waarnemer. De wending aan het einde van de roman is hartverscheurend. In de roman die Briony schrijft, haar boetedoening, blijft haar verbeeldingskracht namelijk een grote rol spelen. Ik heb de film inmiddels gezien. Mijn inschatting was juist. Lees het boek, het bevat zoveel meer! Wuthering Heights – Emily Brontë Een klassieker uit de Engelse literatuur die je minimaal één keer gelezen moet hebben. Een tweede keer kan geen kwaad, aangezien het verhaal redelijk ingewikkeld is. Emily Brontë beschrijft de geschiedenis van de families Earnshaw en Linton die door haat, jaloezie, liefde, trots, dood en bezitterigheid met elkaar verbonden zijn. Als de takken van de stambomen van beide families dwars door elkaar beginnen te groeien, ontsnapt ook de tweede generatie niet aan haar voorgeschiedenis. Als lezer word je door nieuweling Lockwood meegenomen hun verhaal in. Hij klopt als nieuwe huurder aan bij landhuis Wuthering Heights en wordt met tegenzin ontvangen door een stuurs, hatelijk ‘gezin’ waarvan de samenstelling hem zeer merkwaardig voorkomt. Gaandeweg wordt duidelijk hoe de situatie tot stand is gekomen en dat van een gezin eigenlijk geen sprake is. Brontë heeft het woeste en temperamentvolle van Catherine Earnshaw en Heathcliff geweldig weergegeven. Je voelt de wind door je haren als ze langs komen stormen op één van hun vele tripjes naar the moors. De kracht van hun liefde is zowel vertederend als vernietigend. (Weetje voor de thriller-liefhebbers onder ons: de namen uit de boeken van Karin Slaughter zijn ontleend aan Wuthering Heights.) De discipel – Hjorth Rosenfeldt Achter de naam Hjorth Rosenfeldt gaat het Zweedse schrijversduo Michael Hjorth en Hans Rosenfeldt schuil. De thriller De discipel is het tweede deel van De Bergmankronieken die draaien om psycholoog Sebastian Bergman. Sebastian heeft vijftien jaar geleden seriemoordenaar Edward Hinde achter de tralies weten te krijgen en heeft een boek geschreven over diens jeugd en werkwijze. Als er in de omgeving van Stockholm moorden worden gepleegd die tot in detail overeenkomen met de moorden van Hinde, wordt Bergman bij het dienstdoende rechercheteam betrokken. Het merkwaardige aan de zaak: Edward Hinde zit nog steeds in de gevangenis. Het minpunt van de meeste thrillers is het gebrek aan goed uitgewerkte personages, omdat de gebeurtenissen vaak prioriteit krijgen. Het duo Rosenfeldt is echter ijzersterk in karakterbeschrijvingen. Sebastian Bergman is een arrogante, vrouwenverslindende, eigenwijze klootzak en toch krijgen de auteurs je zover dat je hem gaat waarderen. Ook het grotere verhaal dat over de delen van de serie doorloopt is heel sterk. Je denkt al die tijd te weten hoe het zit met Sebastians verleden, maar soms is het verleden dichterbij dan je denkt. Mijn advies: lees eerst het eerste deel, Wat verborgen is, dan kun je De discipel niet laten liggen. Meer literatuurtips vind je hier.

 

Uit de allesomvattende brij van literaire werken een exemplaar kiezen voor in je boekenkast, is geen kattenpis. Daarom plaatsen ANS en het literair tijdschrift Op Ruwe Planken dit jaar maandelijks aanraders voor leesvoer online. Eline van Wieren (21), student Creative Writing aan Artez en redacteur van Op Ruwe Planken, schrijft de literatuurtip van deze maand. Miranda July – De eerste foute man (2015) Ik stond met twee boeken in mijn handen, ik kon niet kiezen welke ik wilde kopen en mijn oma moest heel nodig naar de wc. Uiteindelijk heb ik toch maar dit boek  afgerekend. Dit bleek achteraf een behoorlijk goede keuze te zijn. Nee, dit boek is geen oneindige preek over alle mogelijke manieren waarop mannen stom zijn. Miranda July vertelt in De eerste foute man het verhaal van Cheryl, een veertigjarige vrouw die een obsessie heeft met een baby die ze in willekeurige kinderen op straat herkent. Wanneer ze wordt opgezadeld met de opstandige dochter van haar bazin, komt haar hele leven op zijn kop te staan. Het is het bizarste verhaal dat ik ooit gelezen heb, maar door July’s intelligente, beeldende manier van schrijven, geloof ik het allemaal. Chimamanda Ngozi Adichie –  Amerikanah (2013) Voordat je aan dit boek begint, moet je eerst de twee prachtige Ted Talks van Adichie kijken. De schrijfster groeide op in Nigeria en vertrok rond haar twintigste naar Amerika om daar literatuur te studeren. In Amerikanah vertelt ze het verhaal van Obinze en Ifemelu, die ook beiden opgroeiden in Nigeria. Na de middelbare school vertrekt Obinze naar Engeland en Ifemelu naar Amerika. Klinkt als het standaard verhaal van twee geliefdes die elkaar uit het oog verliezen en elkaar na een hoop worstelingen weer terugvinden. Toch raakt het verhaal doordat het zich afspeelt in een wereld die in de Westerse literatuur weinig geportretteerd wordt. Het boek stelt verschillen tussen rassen en klassen aan de kaak zonder hier een oordeel over te vellen. Marisha Pessl – Calamiteitenleer voor gevorderden (2006)  Toen ik dit boek van mijn tante kreeg, was ik vooral gecharmeerd van de prachtige kaft en titel. Ik was twaalf en mijn boekenplank was voornamelijk gevuld met boeken van de Hoe overleef ik-reeks, dus of ik ooit door dit dikke boek heen zou komen, betwijfelde ik ten zeerste. Inmiddels ben ik iets ouder en literatuurwijzer en is dit boek nog steeds mijn favoriet. Marisha Pessl weet in dit boek een wereld te creëren die realistischer voelt dan het leven dat je zelf leidt, ondanks dat het verhaal redelijk vreemd is. ‘Een mens verandert altijd in wat hij denkt dat hij is, hoe groot of klein ook,’ zegt de vader van hoofdpersonage Blue. Op mijn twaalfde geloofde ik daar niets van, maar hoe vaker ik dit boek lees, hoe aannemelijker het klinkt.

 

Uit de allesomvangende brei van literaire werken een exemplaar kiezen voor in je boekenkast, is geen kattenpis. Daarom plaatsen ANS en het literair tijdschrift Op Ruwe Planken dit jaar maandelijks aanraders voor leesvoer online. Emma Kustermans (19), student Nederlands en redacteur van Op Ruwe Planken, schrijft de literatuurtip van deze maand. Griet Op de Beeck - Kom hier dat ik u kus (2014) Dit is een boek bij uitstek om in verzonken te raken. Misschien komt het door de Vlaamse taal, misschien door de mooie wijsheden die in nog mooiere woorden zijn gegoten. Ik denk dat beide factoren hebben bijgedragen aan het ereplaatsje dat dit boek in mijn kast heeft gekregen. De roman is toegankelijk en op het eerste gezicht wat alledaags, maar juist die eenvoud overweldigt. Griet Op de Beeck geeft een eerlijke kijk in drie fases van Mona's leven. Scherp en schaamteloos passeren aangename dialogen, pijnlijke situaties en Mona's persoonlijke afwegingen. Kom hier dat ik u kus is een heel fijn verhaal waarvan sommige uitspraken naar mijn mening best op een tegeltje mogen. Kader Abdolah - Spijkerschrift (2000) Spijkerschrift is een van de boeken die ik las voor de welbekende boekenlijst op de middelbare school. Nadat ik mezelf had geworsteld door soms vreselijk taaie, vervelende literatuur was deze titel een ware opluchting. Het leest als een sprookje, wat wellicht te verklaren is door het (voor mij) onbekende Perzië, dat in een groot deel van de roman als verhaallocatie fungeert. Terwijl Ismaiel de notities van zijn doofstomme vader probeert te ontcijferen, vertelt hij zijn eigen levensverhaal. Dit gaat over de relatie tussen vader en zoon, het willen of moeten bieden van ondersteuning, ingewikkelde verborgenheden en de soms keiharde werkelijkheid. Deze roman geeft een bijzondere ontmoeting van verschillende werelden weer en laat daarmee een onvergetelijke indruk achter. J. Bernlef - Hersenschimmen (1984) Dit is typisch een boek dat niemand niet gelezen mag hebben. Naar mijn idee is het lezen van Hersenschimmen een win-winsituatie, omdat je een van de Nederlandse literatuurklassiekers te pakken hebt en je jezelf er een groot plezier mee doet. Over de inhoud zal ik niets onthullen, want voor het optimale effect moet dit verhaal eigenlijk gelezen worden zonder enige voorkennis of verwachting. Maar geloof me, het is de moeite waard: boeiend tot de laatste bladzijde, uniek in zijn soort en vooral uiterst ontroerend. Ook de tweede keer, ook de derde keer.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Vanaf heden zullen medewerkers van literair productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online laten weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand komen van Myrna Eppings, programmamaker bij Wintertuin. Daarnaast is zij mede-eigenaar van Tekstbureau de Loopvogel en boekenmeisje bij Selexyz en Studystore. Dit keer een ietwat onconventioneel literair menu: we beginnen met een theoretisch voorgerecht van Susan Sontag, dat de zinnen prikkelt en (indien mogelijk) helpt ons open te stellen voor wat komen gaat; als hoofdgerecht een rare graphic novel van Randall C., zo vers en zo kort aangebakken dat de malse beelden opnieuw tot leven komen zodra zij je tong raken; tot slot een absurdistisch toetje van ongekend allooi, een selectie uit de korte verhalen van Woody Allen. Als dit menu de ingedutte, vastgeroeste lezer niet los weet te rukken uit zijn sleur en opnieuw leert proeven, weet ik het ook niet meer. ‘Against interpretation’ – Susan Sontag Dit essay, uit het gelijknamige boek van Susan Sontag, telt nog geen vijftien pagina’s. Het stamt uit 1964 en het gaat over de ontwikkeling van een manier van kunstconsumptie en evaluatie die meer emotioneel dan rationeel is. Een tekst die inmiddels veelvuldig expliciet en impliciet tegengesproken is, maar mijns inziens nu misschien wel meer dan ooit verdient om te worden heroverwogen. Wij leven in een tijd waarin het intellect het vrijwel altijd wint van, in Sontagswoorden, ‘energy and sensual capability’ en aangezien het belangrijk is om de taak van de criticus te evalueren aan de hand van de staat van het menselijk bewustzijn, aldus Sontag, wordt het hoog tijd om de beperking van de vastomlijnde definitie af te schudden en plaats te maken voor de directe ervaring, want dat is wat wij opnieuw moeten leren: het ondergaan van de dingen. Slaapkoppen – Randall C. Dit stripboek van Randall C.is een perfect voorbeeld van een kunstwerk dat om een directe ervaring vraagt, zoals aangemoedigd door Sontag. De hoofdpersonages bewegen zich in dit stripboek door het schimmige midden tussen slapen en waken. Roland Barthes schreef naar aanleiding van Marcel Prousts beroemde episode met de Madeleine: ‘Slapen vormt de grondslag voor een andere logica, een logica van het schommelen, van het Vervloeien’. Het is deze logica die ook in Slaapkoppen overheersten die de lezer zachtjes wiegt op een stroom van gedachtenflarden en de ogen opent voor wat slechts met de ogen dicht gezien kan worden: ‘Grenzen zijn grapjes. Je hebt ze helemaal zelf gemaakt. Je denkt dat iets pas bestaat als je het gekooid hebt in een woordje. Hihi. Een gevangen vogel is geen vogel meer. Stop met vangen. […] Vergeet de grensjes. Het zijn rafels allemaal. (van de hele grote vod) Het is Gemakkelijk’, aldus Randall C. De boze tijden waarin wij leven – Woody Allen Deze bundel met korte verhalen is een absurdistisch hoogstandje dat nogveel te vaak over het hoofd gezien wordt. Zoals met de meeste dingen die de moeite waard zijn, vind je het naar alle waarschijnlijkheid verschrikkelijk fantastisch of simpelweg verschrikkelijk. Goed absurdisme is mijns inziens een oncomfortabele jas die juist door zijn compromisloze aftandse karakter fantastisch zit. Doch, je moet accepteren dat zij jou draagt in plaats van jij haar. Dit gaat het beste wanneer de te accepteren jas op zijn minst jouw moedertaal spreekt. Het is daarom dat ik per hoge uitzondering aanraad deze bundel in het Nederlands tot je te nemen, in plaats van in de originele Engelstalige versie. Immers, hoe duidelijker de oorspronkelijke connotaties bij de gebezigde woorden, des te harder komen de opgeroepen mutaties binnen.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Ook dit jaar laten medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Flavia Mercelina. Jonathan Safran Foer – Extremely Loud and Incredibly Close (Extreem Luid en Ongelooflijk Dichtbij) Dit boek gaat over een gezin in New York. De vader komt om bij de aanslagen van 11 september en het zoontje (Oskar Schell) voelt zich naast verdrietig ook schuldig. Als hij in de kledingkast van zijn vader een sleutel vindt, besluit Oskar op zoektocht te gaan naar het slot. De liefde voor puzzels en logica heeft hij van zijn vader meegekregen en het is dan ook mooi om te zien hoe de jongen op deze manier betekenis probeert te geven aan de dood van zijn vader. Jonathan Safran Foer verrast door zijn manier van verhalen vertellen. Er staan bijvoorbeeld afbeeldingen in zijn boeken en daarnaast speelt hij met typografie en taal. De Kellner en de Levenden – Simon Vestdijk Twaalf mensen worden op een avond uit hun flat gehaald door agenten. In eerste instantie lijken alle gebeurtenissen mogelijk, maar het wordt een vreemde nacht waarin de bewoners met elkaar opgescheept zitten in een absurde situatie. Ze zijn bang, boos, hebben problemen met de ander, proberen een verklaring te zoeken voor wat er gebeurt en behoorlijk plotseling zijn ze weer in de werkelijkheid bij hun flat en gaat hun leven weer normaal verder. Wat is er gebeurd? Vestdijk neemt je mee naar een wereld waarin thema’s als het christendom, de Apocalyps, de ander en de droom een belangrijke rol spelen. Madame Bovary – Gustave Flaubert Madame Bovary gaat over een vrouw (Emma) die samen met haar nogal saaie man in een landelijke omgeving woont. Emma raakt verveeld, ze voelt een leegte en besluit zich te verliezen in leuke, spannende mannen en dure aankopen. Voor een kort moment voelt ze zich fijner, maar haar leven wordt er niet beter door. Uiteindelijk kan Emma de grote schulden die ze gemaakt heeft niet meer verbergen. Het slot van het boek is dan ook niet ‘… en ze leefden nog lang en gelukkig.’ Madame Bovary heeft een tijdloze verhaallijn met thema’s als de bourgeoisie in 19e-eeuws Frankrijk, consumeren, vreemdgaan en zingeving. Daarnaast valt natuurlijk het mooie taalgebruik op. Meer literatuurtips vind je hier.

 

Uit de allesomvangende brei van literaire werken een exemplaar kiezen voor in je boekenkast, is geen kattenpis. Daarom plaatsen ANS en het literair tijdschrift Op Ruwe Planken dit jaar maandelijks aanraders voor leesvoer online. Jelko Arts (23), voormalig student Nederlands en redacteur van Op Ruwe Planken, schrijft de literatuurtip van deze maand. Nooit meer slapen – W.F. Hermans (1966) Ik heb ooit gedroomd dat ik in een zwembad lag en dat ik ineens ontdekte dat iedere zestienjarige de roman Nooit meer slapen had gelezen. Een fantastische droom was dat. Ik las de roman zelf in de derde klas en heb daarna een week lang gedagdroomd over een vakantie naar Noorwegen en over kamperen op de toendra. Toen ik de roman in 2013 herlas, heb ik een week gefilosofeerd over de invloed van ouders op ambities en over de vraag of de pietluttige mens ooit iets zinvols kan doen. Dit boek redt je leven - A.M. Homes (2006) Ik zou er voor tekenen hoor, een villa op een berg, hoog boven Los Angeles. De rijke Amerikaan Richard Novak heeft het, maar zit verstompt vanachter glas, metaal en beton naar de stad te kijken. Totdat er ineens rare dingen gebeuren: zijn huis verzakt en Richard krijgt extreme pijn. Heel vreemd allemaal, maar daardoor moet de eenzame en reddeloze hoofdpersoon uit Dit boek redt je leven ineens de echte wereld in. Daar raakt hij zowaar bevriend met andere vluchtige eenlingen. Dit klinkt heel zweverig allemaal, maar Homes heeft juist een aansprekende toproman geschreven. Dit boek redt je levenis boeiend, origineel en beschrijft op humoristische wijze de relaties die we met elkaar zoeken, nu familiebanden en gemeenschapszin langzaamaan verdwenen zijn. Alles van Drs. P Geen favoriet gedicht, geen specifieke bundel: het hele oeuvre van woordtovenaar Drs. P is magnifiek en fantastisch. Soms kijk ik naar mijn boekenkast en dan ben ik dolgelukkig dat ik nog lang niet al zijn gedichten ken. Tips voor nu: Goed Nieuws, Dubbele Punt en Het land is moe met het fantastische refrein ‘Lalalala, lalala, etcetera’. Andere gedichten die je echt moet horen zijn: De Markten O wat leuk. En trouwens ook Een fijne dag. Nou ja, je snapt me.

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Ook dit jaar laten medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Dorien Pool. Zij werkt vrijwillig mee aan festivals van Wintertuin en houdt het kantoor schoon. Marjolijn van Heemstra – De Laatste Aedema Marjolein van Heemstra betoverde me op literair festival Geen Daden Maar Woorden in Utrecht, waar ze voordroeg uit haar poëziebundel Als Mozes had doorgevraagd. Ik lees niet graag gedichten maar wel romans, en besloot daarom haar debuut De Laatste Aedema aan te schaffen. Het verhaal gaat over Loina Aedema, de laatste telg van een oud adellijk geslacht uit Friesland. Ze is opgegroeid bij haar grootvader, haar ouders zijn overleden. Wanneer ook haar opa overlijdt voelt ze zich leeg en eenzaam. Bij haar adellijke vrienden vindt ze geen aansluiting meer en ze besluit af te reizen naar Friesland om onderzoek te doen naar haar familie. Ze ontdekt een familiegeheim: haar overgrootmoeder is van de een op de andere dag verdwenen, niemand die weet waar ze heen gegaan is. Wat volgt is enerzijds een interessant verhaal over de Nederlandse adel, anderzijds een spannende ontdekkingstocht naar haar verleden. Paul Auster – Moon Palace Dit is zonder twijfel het beste boek dat ik voor mijn studie Literatuurwetenschap heb gelezen. Het is fantastisch goed geschreven en het verhaal is tot op de laatste pagina fascinerend. Marco Fogg is een wees in New York. Hij studeert aan de Columbia University en woon sinds kort op zichzelf. Het enige dat hij bezit zijn 1492 boeken die zijn oom Victor aan hem naliet. Van de boeken bouwt hij zijn interieur (wat een geweldig beeld is voor een boekofiel als ik) en om rond te komen verkoopt hij ze een voor een, nadat hij ze gelezen heeft. Als zijn geld dan echt op is, en hij tragisch genoeg zijn laatste eitje kapot laat vallen, loopt hij in complete staat van ontreddering Central Park in en begint een leven als zwerver. Tot Kitty Wu hem vindt. Hier begint het verhaal pas echt. Als hij weer is opgeknapt neemt hij een baan aan bij Thomas Effing, een oude man die iemand zoekt om hem voor te lezen en met hem te wandelen. Wat begint als een simpel baantje eindigt als een avontuur dat zijn leven verandert. Curtis Sittenfeld – The man of my dreams Lang voordat Lena Dunham de serie Girls schreef was er Curtis Sittenfeld. In haar drie romans (naast deze ook Prep en American Wife) beschrijft ze het leven van jonge vrouwen zonder romantische poespas. De hoofdpersonen zijn onzeker, soms wat ongemakkelijk en vooral heel echt. In The man of my dreams volgen we Hannah Gavener tijdens haar studie. Ze woont op de campus en leidt in tegenstelling tot haar medestudenten een teruggetrokken leven. Terwijl haar knappe nichtje Fig erop los date is Hannah op haar twintigste nog compleet onervaren in de liefde. Ze is heimelijk verliefd op Henry, Figs vriendje, maar durft er geen werk van te maken, zelfs als Fig hem al lang aan de kant heeft gezet. Langzaam kruipt ze uit haar schulp en heeft een paar relaties die allemaal op niks uitlopen. Jaren na haar afstuderen komt ze Henry weer op het spoor en besluit naar hem toe te reizen. Zou hij de man zijn van haar dromen?

 

De beste roman aller tijden, het meest gedurfde essay van de laatste jaren en een poëtische geheimtip. Medewerkers van Literair Productiehuis Wintertuin laten maandelijks op ANS-Online weten wat je echt niet mag missen. De literatuurtips van deze maand zijn van Wintertuins secretaresse, steun en toeverlaat Karin Tuinder.1. Jonathon Livingston zeemeeuw van Richard Bach Jonathan Livingston is anders dan de meeste meeuwen. Eten is voor hem niet zo belangrijk, Jonathan leeft voor het vliegen, hoger, sneller en eleganter. Hij wil van vliegen een kunst maken. 'Maar waarom toch Jonnie? vroeg zijn moeder. Waarom is het zo moeilijk om te doen zoals de anderen in de vlucht?' Een klein en inspirerend boekje over de zeemeeuw in ons. Prachtig geschreven, herkenbaar en je sluit Jonathan Livingston meteen in je hart. 2.De groene mijl van Steven King De groene mijl werd voor het eerst gepubliceerd in 1996 in zes paperbacks. Per maand een vervolgverhaal en zoals Steven King schreef: 'simpel gezegd trouwe lezer, je kunt niet achterin kijken om te zien hoe het afloopt.' Zelf heb ik de zes losse boekjes en ze zijn verslavend. King heeft gelijk: 'je hebt als auteur een overwicht op de lezer dat je anders nooit kunt hebben.' Stel je voor dat je inderdaad een maand moet wachten op het vervolg! Tegenwoordig is het verhal vooral te lezen in een boek. Neem een pauze na elk deel en ervaar. Leef mee met Paul Edgecombe die terugblikt op zijn leven als bewaker in de dodencellen van blok E. De weg naar de 'Old Sparky', John Coffey met zijn gave, Delacroix en Mr. Jingles. 3.Torenhoog en mijlenbreed van Tonke Dragt Een jeugdboek, kan dat wel? Tuurlijk, niks mis mee. Ga mee op reis met Edu, planeetonderzoeker Elf. Maan en Mars zijn normale bestemmingen voor planeetonderzoekers, maar Edu wil voor de tweede keer naar de gevaarlijke planeet Venus. Hij heeft een groot verlangen naar wouden. Op aarde zijn de bossen inmiddels verdwenen, op Venus niet. Verbaas je over de verre toekomst, de D.A.W. (Dienst van Algemeen Welzijn) en ga mee op avontuur in de wouden van Venus. Lees ook eens De brief voor de koning over de 16-jarige Tiuri die in een middeleeuwse wereld vol spanning een gevaarlijke opdracht moet vervullen. Een geweldige schrijfster! Meer Literatuurtips van Wintertuin lezen? Kijk dan hier.